Hausmynd2018-RM2017
Squeezy Sport Nutrition
Frˇ­leikur
Byrjendur
Almennur frˇ­leikur
Rß­gj÷f
  Um rß­gj÷fina
  Sigur­ur P.
  Sigurbj÷rn ┴rni
  Gunnar Pßll
  Gauti
  FrÝ­a R˙n
  Torfi
  Ůjßlfun
  Undirb˙ningur fyrir hlaup
  Mei­sli
  NŠringarfrŠ­i
  Ţmislegt
  Spurt og svara­
Ăfingaߊtlanir
Eldri kannanir
Hlauphaldarar
Reglur
Framfarir - FÚlag
UmrŠ­ur
V÷rukynningar
Rvk. mara■on ═sl.banka
Leit
┴hugavert
Hlaupadagskrß 2019
Skrßningar Ý hlaup
Panta prˇgram
100km hlauparar
FÚlag mara■onhl.
HvÝtt bil 10 ß hŠ­
HvÝtt bil 10 ß hŠ­ - 3
Ăfingadagbˇk - 115x79
HvÝtt bil 5 ß hŠ­ - 1
hlaup.is ß Facebook
HvÝtt bil 5 ß hŠ­ - 3
English
HvÝtt bil 10 ß hŠ­ - 2
Póstur torfi@hlaup.is
Frˇ­leikur  >  Rß­gj÷f  >  Sigurbj÷rn ┴rni
19.8.2002
Er stir­leiki Ý fˇtleggjum e­lilegur og hva­ ■ř­ir ■a­ a­ "v÷­vi leki" ? - S┴A

Spurning:
Hafi­ ■i­ heyrt tala­ um ■egar "v÷­vinn lekur" ? Jˇhann Hei­ar Jˇhannsson lŠknir og hlaupari tˇk m÷nnum blˇ­ ß­ur en menn hlupu mara■on Ý Hafnarfir­i og eftir.╔g held ■a­ hafi veri­ ßri­ 1983.Margf÷ld (tÝf÷ld,ellefuf÷ld) aukning ß ■essu ensřmi Ý blˇ­inu.Hann segir a­ ■etta sÚ skemmd Ý v÷­vanum.Hann leki. Skil Úg ■etta vitlaust ? ╔g hef­i gjarnan vilja­ fß upplřsingar fyrr en Ý fyrra um ■etta. ╔g vissi ekki a­ ■a­ vŠri hŠgt a­ skemma v÷­vana me­ hlaupum. Ekki frekar en a­ ■a­ vŠri hŠgt a­ skemma li­ina me­ hlaupum eins og hlřtur a­ gerast Ý framhaldinu. Ma­ur hefur nßtt˙rulega heyrt um of■jßlfun en ekki Ý ■essum d˙r.

Ůa­ koma ■eir tÝmar a­ ma­ur kemst ekkert ßfram vegna stir­leika Ý fˇtleggjunum.Ůa­ er ekki hollt a­ hlaupa mara■on ß hverri nˇttu. Jˇhann Hei­ar hefur komi­ ■vÝ ß framfŠri opinberlega. En hva­ veldur ■essu,gengur ■etta til baka me­ hvÝld ? Er ■etta misjafnt eftir m÷nnum ? Sumir eru nßtt˙rulega betri Ý■rˇttamenn en a­rir. Kannski eitthva­ me­ fŠ­u a­ gera ? HŠgari efnaskipti hjß sumum ? Ůa­ er vita­ a­ mikil hlaup minnka hormˇnaframlei­slu,lÝka hjß k÷rlum. Ůetta ß kannski ekki erindi vi­ almenning ? Ůa­ eiga allir a­ fara ˙t a­ hlaupa... ╔g hef­i gjarnan vilja­ vita meira um ■etta creatin kynasa.

Svar:
V÷­vaskemmdir er au­velt a­ framkalla og koma ■Šr yfirleitt fram sem strengir/aumleiki 24-48 klst eftir mei­lsin (DOMS - delayed onset muscle soreness). Ůessi mei­sli koma yfirleitt fram ■egar v÷­vinn vinnur lengjandi undir samdrŠtti. Ůa­ ■ř­ir a­ v÷­vinn er a­ lengjast (togast Ý sundur) undir ßlagi (er a­ reyna a­ vinna ß mˇti ßlaginu). Ůa­ er mj÷g au­velt a­ framkalla ■essi mei­sli og t.d nota Úg mÚr ■a­ Ý verklegri kennslu upp ß Laugarvatni. Ůß lŠt Úg nemendur kanna hversu miki­ ■eir geta lyft Ý kurli (biceps curli) ß annarri hendi einu sinni (1RM). LŠt ■ß svo taka 30% e­a svo ■yngra (■annig a­ sß sem getur a­ hßmarki lyfti 10 kg einu sinni, fŠr 13 kg) og eiga ■eir a­ gera "÷fugt" kurl (lßta lˇ­i­ sÝga) og taka 3 sek Ý a­ lßta lˇ­i­ sÝga. Ůetta gera ■eir 5 sett 10 sinnum og er alltaf a­sto­arma­ur sem lyftir lˇ­inu upp Ý byrjunarst÷­u fyrir ■olandann. Ůetta veldur miklum aumleika (strengjum) hjß flestum sem lagast svo ß svona 5-6 d÷gum. Svipa­ir strengist myndast framan Ý lŠrum ef hlaupi­ er hratt ni­ur Ý mˇti (lengjandi v÷­vasamdrßttur Ý ■eim v÷­vum) og einnig er ■etta alkunnug aukaverkun af mara■oni (alla vega ef vel er teki­ ß ■vÝ) og eru mara■onhlauparar oft aumir ß eftir og eiga oft erfitt me­ a­ ganga ni­ur stiga.

Ůa­ sem gerist er a­ einstakir v÷­va■rŠ­ir (v÷­vafrumur) rifna ■.e.a.s himnan (frumuhimnan) utan um frumuna rifnar og ■ess vegna getur innihaldi­ leki­ ˙t og skilar sÚr svo ˙t Ý blˇ­i­ og ■vagi­. Einn mŠlikvar­i ß ■essar v÷­vaskemmdir er ensÝmi­ KreatÝn kÝnasi (Creatin kinase) og er ■a­ nota­ fyrst og fremst sem merki (marker) um a­ einhver mei­sli sÚu Ý v÷­vunum, ■eim mun meira magn a­ ■essu ensÝmi, ■eim mun meiri mei­lsi/skemmdir (■vÝ ■etta er j˙ skemmd ß v÷­vanum) ■rßtt fyrir a­ slÝkt sÚ a­ sjßlfs÷g­u einstaklingsbundi­. Yfirleitt eru ■essar skemmdir smßvŠgilegar og jafna sig ß nokkrum d÷gum og vikum en vi­ alvarlegar skemmdir (sem au­velt er a­ framkalla ß rannsˇknarstofum) hefur fyrri styrkur Ý v÷­vanum ekki nß­st fyrr en eftir 3-4 mßnu­i. Vi­ slÝkar alvarlegar skemmdir ■ß kemur lÝka oft blˇ­ Ý ■vaginu vegna ■ess a­ v÷­vinn lekur einnig v÷­varau­a (myoglobin) sem er einn af geymslust÷­um s˙refnis Ý v÷­vunum og ■essi v÷­varau­i skilar sÚr Ý ■vaginu.

SlÝk mei­sli er afar ˇalgeng (s.a.s. ˇm÷guleg) Ý venjulegri hlaupai­kun en ef um slÝkt er a­ rŠ­a myndi Úg leita til lŠknis og hvÝla mig Ý nokkra daga me­an v÷­vinn vŠri sem verstur. Ůessar skemmdir stafa hins vegar ekki af of■jßlfun og reyndar meiri lÝkur til a­ ˇ■jßlfa­ur ma­ur e­a ma­ur sem er a­ gera hreyfingar sem hann er ekki vanur a­ gera e­a nota "nřja" v÷­va finni fyrir ■essum aumleika/strengjum/skemmdum. Ůannig er t.d. ekki ˇalgengt a­ menn fßi strengi Ý fyrsta sinn sem ■eir fara ß skÝ­i a­ vetri til ■vÝ a­ ■a­ er "nř" hreyfing. Ůa­ gˇ­a er hins vegar a­ svona strengir eru fyrirbyggjandi sem ■Ý­ a­ v÷­vinn hefur "minni" af hreyfingunni og svo lengi sem ekki lÝ­ur meira en mßnu­ur ■anga­ til sama hreyfing er ger­ aftur ■ß fß menn ekki strengi nŠst ■egar hreyfingin er ger­. Ůetta er hŠgt a­ prˇfa hver fyrir sig t.d. me­ ■vÝ a­ taka hnÚbeygju og fara svolÝti­ dj˙pt. Ůß koma strengir eftst Ý lŠrin/ne­st Ý rassinn svona 2 d÷gum seinna. Ef menn hins vegar taka s÷mu ■yngd og fara nßkvŠmlega jafn dj˙pt viku seinna ■ß ver­a strengirnir engir e­a ˇverulegir.

Ekki er hŠttulegt a­ Šfa me­an ß ■essum mei­slum stendur nema a­ ■au sÚu ■eim mun meiri eins og lřst er a­ ofan. Hins vegar finnst m÷rgum gott a­ hvÝla eftir mara■onhlaup og ekkert nema gott um ■a­ a­ segja. Ů˙ ert nßtt˙rulega a­eins aumur og hefur ekki alveg sama styrk Ý auma hlutanum en getur samt alveg Šft e­a hreyft ■ig.

EnsÝmi­ sem slÝkt er ekkert hŠttulegt. Ůa­ er bara merki um skemmdirnar. KreatÝn finnst Ý v÷­vafrumum (samanber alla kreatÝnframlei­sluna sem fˇlki er talin tr˙ um a­ bŠti v÷­vastyrk ef menn bor­i bara nˇgu miki­) og kreatÝn kÝnasi er bara ensÝm sem sÚr um a­ breyta PCr Ý Cr og gefa orku me­ ■vÝ a­ framlei­a ATP n˙ e­a ÷fugt (taka fosfat af ATP og gera PCr ˙r Cr) ■annig a­ ekki er skrřti­ ■ˇ svo a­ a­eins komi fram af ■essu ensÝmi ■egar v÷­vafruma rifnar ■ar sem miki­ er af ■vÝ Ý frumunni. Ůetta ensÝm hefur veri­ nota­ sem merki ■vÝ a­ au­velt er a­ mŠla ■a­ og aukning Ý ■vÝ hefur veri­ tengd skemmdunum, anna­ ensÝm hef­i eins geta or­i­ fyrir valinu.

Vona a­ ■etta hjßlpi, Sigurbj÷rn ArngrÝmsson

Til baka
 
 
Athugasemdir
 
 
Settu inn athugasemd:













 
Sportv÷rur 2XU J˙nÝ 2019
HvÝtt bil 5 ß hŠ­ - 3
Könnun
┴ hva­a skˇtegund hljˇpst ■˙ Ý ReykjavÝkurmara■oni 2019?
Adidas
Asics
Brooks
Ecco
Hoka OneOne
New Balance
Newton
Nike
Mizuno
On
Puma
Reebok
Saucony
Under Armour
Anna­
 
 
 
© Allur rÚttur ßskilinn. Birting ß ■essu efni ß ÷­rum mi­lum er ˇleyfileg nema me­ leyfi hlaup.is